Zimowe wstrząsy sejsmiczne odpowiadają za letnie zakwity fitoplanktonu wokół Antarktydy
9 stycznia 2026, 09:25Zimowe wstrząsy sejsmiczne na dnie morskim wokół Antarktyki kontrolują letnie zakwity fitoplanktonu, niewielkich organizmów stanowiących podstawę morskiego łańcucha pokarmowego, które są też odpowiedzialne za pochłanianie olbrzymich ilości węgla z atmosfery. Nieznany dotychczas bezpośredni związek między wstrząsami skorupy ziemskiej głęboko pod morskim dnem, a pojawianiem się fitoplanktonu został opisany na łamach Nature Geoscience przez naukowców z Uniwersytetu Stanforda, Służby Geologicznej Stanów Zjednoczonych (USGS) oraz Middlebury College.
Najstarszy stos kremacyjny Afryki. Unikatowy zabytek łowców-zbieraczy z epoki kamienia
7 stycznia 2026, 10:43Przed około 9500 laty u stóp góry Hora w północnym Malawi społeczność łowców-zbieraczy skremowała zmarłą kobietę. To najstarsza kremacja w Afryce, najstarszy na świecie stos kremacyjny zawierający szczątki dorosłej osoby oraz jedna z niewielu takich struktur wiązanych ze społecznościami łowiecko-zbierackimi. O ile bowiem znaleziono znacznie starsze szczątki skremowanych ludzi, pochodzące nawet sprzed 40 000 lat, to pierwsze stosy kremacyjne – struktury zbudowane specjalnie na potrzeby pochówku ciałopalnego – pojawiają się w zapisie archeologicznym dopiero 30 000 lat później.
Webb odkrył coś dziwnego. Wokół pulsara krąży planeta, której istnienie trudno jest wytłumaczyć
2 stycznia 2026, 10:32Teleskop Webba odkrył planetę, której istnienia jest trudne do zrozumienia na gruncie współczesnych teorii. PSR J2333-2650b krąży wokół szybko obracającej się gwiazdy neutronowej wielkości miasta. Masą dorównuje Jowiszowi i ma niezwykłą atmosferę złożoną z helu i węgla, w której krążą chmury sadzy. Głęboko we wnętrzu planety chmury te mogą kondensować się i tworzyć diamenty. Naukowców zaskoczyła również niezwykła orbita i kształt planety.
Piękna mozaika odkryta po raz drugi
29 grudnia 2025, 10:43W Akwilei, w ogrodzie byłych koszar karabinierów, ponownie odkryto wspaniałą rzymską mozaikę. Ponownie, gdyż po raz pierwszy piękny kwietny dywan został odsłonięty między rokiem 1962 a 1963, w czasie budowy koszar. Mozaikę znaleziono w miejscu, w którym miał stanąć jeden z budynków. Zdecydowano więc o zmianie oryginalnego planu koszar, a zabytek zbadali archeolodzy.
Wielkie zderzenie w Fomalhaut. Do takich kolizji dochodziło, gdy powstawał Układ Słoneczny
22 grudnia 2025, 10:52Fomalhaut to jedna z najjaśniejszych gwiazd na nocnym niebie. Znajduje się w odległości 25 lat świetlnych od nas w gwiazdozbiorze Ryba Południowa i jest bardziej masywna, jaśniejsza oraz znacznie młodsza od Słońca. Ma zaledwie 440 milionów lat. Otaczają ją liczne pierścienie szczątków, z których formuje się układ planetarny. Grupa naukowców z USA, Chin, Niemiec, Wielkiej Brytanii i Chile wykorzystała Teleskop Hubble'a do zobrazowania gwałtownych kolizji, do jakich dochodzi w tworzącym się systemie. Kolizji podobnych do tych, jakie miały miejsce, gdy tworzył się Układ Słoneczny.
Włoscy stulatkowie żyją dłużej dzięki zachodnim łowcom-zbieraczom
17 grudnia 2025, 09:42Długowieczność to bardzo złożone zjawisko, na które wpływ ma wiele czynników genetycznych i środowiskowych. W ostatnim czasie zaczęło pojawiać się coraz więcej badań sugerujących, że na długie życie mają też wpływ cechy genetyczne specyficzne dla danych populacji. To zaś wskazuje, że różna demografia i historia ewolucyjna może wpływać na to, czy mamy szansę żyć dłużej. Stąd też specjaliści badający długowieczność zaczęli zwracać większa uwagę na genetykę populacyjną oraz paleogenetykę.
Unikatowy pomysł naukowców z Poznania: terapeutyczne stado owiec w naturalnym środowisku
16 grudnia 2025, 13:59Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu i OneHealth Polska rozpoczęli unikatowy projekt – to pierwsze w Polsce, a może i na świecie, terapeutyczne stado owiec. Nie ma tutaj znaczenia produkcja mięsa, wełny czy mleka. Liczy się tylko obecność zwierząt w Kowanówku nad rzeką Wełną. Owce mają pomagać w psychoterapii, a dodatkowym celem jest odbudowa polskiego krajobrazu i zachowanie rodzimych ras zwierząt.
Zagadka długiego COVID-u. Jego przyczyną nie jest koronawirus, a współistniejące infekcje?
16 grudnia 2025, 08:19Długi COVID to jedna z zagadkowych pozostałości po pandemii COVID-19. Na całym świecie miliony osób, które przeszły infekcję SARS-CoV-2, przez wiele miesięcy i lat zmagają się z mgłą mózgową, zmęczeniem, brakiem kondycji, skróceniem oddechu i innymi objawami, których obecność trudno wytłumaczyć. Grupa mikrobiologów zaproponowała na łamach eLife rozwiązanie tej zagadki. Zdaniem naukowców, za długi COVID odpowiedzialne są infekcje istniejące przez zachorowaniem na COVID lub nabyte w czasie zachorowania.
Zawołania szympansów mają szczególne znaczenie dla ludzkiego mózgu
10 grudnia 2025, 11:17Głos jest dla nas podstawowym środkiem komunikacji. Okazuje się jednak, że nasze mózgi nie są wyczulone jedynie na ludzką mowę. Naukowcy z Uniwersytetu w Genewie (UNIGE) wykazali, że niektóre obszary kory słuchowej ludzkiego mózgu w szczególny sposób reagują na wokalizacje szympansów – naszych najbliższych kuzynów zarówno pod względem filogenetycznym, jak i akustycznym. Odkrycie otwiera nowe możliwości w badaniu pochodzenia rozpoznawania głosu i poznania ewolucji mowy.
Dlaczego zniknął hobbit z Flores? Odpowiedź znaleziono w jaskini i zębach karłowatego słonia
10 grudnia 2025, 09:41Homo floresiensis, zwany hobbitem z Flores, to jeden z wielu gatunków człowieka, które żyły na Ziemi i nie przetrwały do dni dzisiejszego. Był jednym z ostatnich żyjących kuzynów Homo sapiens. Gatunek przez ponad milion lat żył w izolacji na wulkanicznej wyspie Flores w dzisiejszej Indonezji, aż przed 50 000 laty zniknął. Nagłe zniknięcie hobbita wciąż budzi spory wśród naukowców, którzy nie mogą znaleźć jednoznacznej przyczyn wymarcia gatunku. Indonezyjsko-australijski zespół naukowy właśnie zaproponował rozwiązanie zagadki, a wyniki swoich prac opublikował na łamach Nature Communications Earth & Environment.
